
1. Hệ thống cấp gió tươi là gì?
Hệ thống cấp gió tươi (Fresh Air Supply System) là hệ thống sử dụng phương pháp thông gió tự nhiên hoặc cơ khí để bổ sung không khí ngoài trời vào không gian sử dụng.
Trong hệ thống thông gió cơ khí, không khí ngoài trời được thu nhận qua cửa lấy gió, có thể đi qua bộ lọc và thiết bị xử lý nhiệt ẩm, sau đó được quạt vận chuyển qua đường ống đến các khu vực trong công trình.
Phân biệt gió tươi, gió cấp, gió hồi và gió thải
| Thuật ngữ | Chức năng |
|---|---|
| Gió tươi (Outdoor Air) | Không khí lấy từ môi trường ngoài trời |
| Gió cấp (Supply Air) | Không khí đưa vào phòng, có thể gồm gió tươi và gió tuần hoàn |
| Gió hồi (Return Air) | Không khí thu từ phòng để tuần hoàn hoặc xử lý |
| Gió thải (Exhaust Air) | Không khí được đưa ra ngoài công trình |
Điểm quan trọng: Lưu lượng gió cấp của một dàn lạnh AHU hoặc FCU không mặc nhiên bằng lưu lượng gió tươi.
Một phần lớn gió cấp có thể là không khí tuần hoàn. Vì vậy, cần tính toán riêng tỷ lệ không khí ngoài trời nhằm đáp ứng yêu cầu thông gió.
Vai trò của hệ thống cấp gió tươi
Hệ thống được thiết kế phù hợp có thể:
-
Bổ sung không khí ngoài trời cho không gian sử dụng.
-
Hỗ trợ pha loãng một số chất ô nhiễm phát sinh trong phòng.
-
Phối hợp với hệ thống hút thải để kiểm soát mùi và hướng di chuyển không khí.
-
Hỗ trợ duy trì áp suất theo yêu cầu từng khu vực.
-
Đáp ứng nhu cầu thông gió cho văn phòng, khách sạn, trung tâm thương mại và nhiều loại công trình khác.
Lưu ý rằng hệ thống cấp gió tươi thông thường không mặc nhiên có chức năng làm lạnh, khử ẩm hoặc xử lý tất cả các chất ô nhiễm.
Xem thêm : Lỗi E5-1, E5-2, E5-3 Daikin VRV: Nguyên Nhân, Cách Xử Lý
2. Cấu tạo hệ thống cấp gió tươi gồm những gì?

Tùy quy mô và yêu cầu sử dụng, hệ thống có thể gồm những bộ phận sau:
2.1. Cửa lấy gió ngoài trời
Là vị trí tiếp nhận không khí từ môi trường bên ngoài.
Cửa lấy gió thường được kết hợp với louver, lưới chắn côn trùng, chắn rác và cấu tạo hạn chế nước mưa xâm nhập.
Vị trí lắp đặt phải được đánh giá để tránh nguy cơ hút lại khí thải hoặc tiếp nhận không khí từ vùng ô nhiễm.
2.2. Quạt cấp gió tươi
Quạt tạo áp suất để đưa không khí qua bộ lọc, đường ống và các thiết bị xử lý.
Các thông số lựa chọn gồm:
-
Lưu lượng làm việc, đơn vị m³/h.
-
Áp suất tĩnh và tổng trở lực hệ thống.
-
Hiệu suất quạt.
-
Độ ồn và độ rung.
-
Khả năng điều chỉnh tốc độ.
-
Công suất điện và điều kiện vận hành.
Không lựa chọn quạt chỉ dựa trên lưu lượng danh định mà bỏ qua cột áp làm việc thực tế.
2.3. Bộ lọc không khí
Bộ lọc giúp giữ lại các hạt bụi theo hiệu suất và cấp lọc của thiết bị.
Việc lựa chọn phải xét đến chất lượng không khí đầu vào, mục tiêu chất lượng không khí trong nhà, tổn thất áp suất và khả năng bảo trì.
Bộ lọc bụi thông thường không thể thay thế các giải pháp xử lý khí ô nhiễm hoặc mùi chuyên dụng khi công trình có yêu cầu riêng.
2.4. Thiết bị xử lý nhiệt độ và độ ẩm
Tùy giải pháp, hệ thống có thể sử dụng:
-
Dàn lạnh DX.
-
Coil nước lạnh.
-
Thiết bị khử ẩm.
-
Thiết bị gia nhiệt.
-
Bộ trao đổi nhiệt thu hồi năng lượng.
Với khí hậu nóng ẩm, đây là hạng mục cần được đánh giá kỹ vì gió ngoài trời có thể mang theo tải nhiệt và tải ẩm lớn.
2.5. Hệ thống ống gió và van điều chỉnh
Ống gió vận chuyển không khí đến từng khu vực. Van gió giúp điều chỉnh lưu lượng theo thiết kế.
Quá trình tính toán cần bảo đảm kích thước, vận tốc, tổn thất áp suất, độ kín, độ ồn và điều kiện tiếp cận bảo trì.
2.6. Hệ thống điều khiển và cảm biến
Các thiết bị điều khiển có thể gồm biến tần quạt, cảm biến nhiệt độ, độ ẩm, CO₂, cảm biến chênh áp lọc và bộ điều khiển kết nối BMS.
Cảm biến CO₂ có thể hỗ trợ điều khiển thông gió theo nhu cầu tại một số không gian có người sử dụng, nhưng không phản ánh đầy đủ tất cả các chất ô nhiễm.
Xem thêm : 11 Lỗi Lắp Đặt Ống Gió Điều Hòa Và Cách Khắc Phục
3. Nguyên lý hoạt động của hệ thống cấp gió tươi

Nguyên lý tổng quát:
Không khí ngoài trời → Cửa lấy gió → Lọc không khí → Xử lý nhiệt ẩm nếu cần → Quạt cấp → Đường ống → Cửa gió → Không gian sử dụng.
Đồng thời, không khí trong phòng được tổ chức hồi, chuyển tiếp hoặc thải ra ngoài theo phương án thiết kế.
Giai đoạn 1: Thu nhận không khí ngoài trời
Không khí được đưa vào hệ thống thông qua cửa lấy gió.
Vị trí lấy gió phải xem xét nguồn phát thải xung quanh, khoảng cách đến miệng xả, hướng gió và các điều kiện môi trường.
Giai đoạn 2: Lọc và xử lý không khí
Không khí đi qua bộ lọc để giữ lại bụi theo hiệu quả thiết kế.
Khi cần, không khí tiếp tục được xử lý để điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm trước khi cấp vào phòng.
Giai đoạn 3: Vận chuyển và phân phối
Quạt cấp vận chuyển không khí qua hệ thống ống gió đến các cửa gió.
Lưu lượng tại từng nhánh được điều chỉnh bằng hệ thống van gió và thiết bị điều khiển.
Giai đoạn 4: Trao đổi và thải không khí
Không khí ngoài trời được đưa vào phòng, hòa trộn với không khí trong nhà và được tổ chức thoát ra ngoài thông qua hệ thống hút thải hoặc các đường chuyển tiếp theo thiết kế.
Tổ chức cấp – hút phải bảo đảm hướng di chuyển không khí phù hợp và tránh lan truyền chất ô nhiễm giữa các khu vực.
Xem thêm : Checklist Nghiệm Thu Hệ Thống VRV Đầy Đủ Từ A–Z
4. Các loại hệ thống cấp gió tươi phổ biến trong HVAC
4.1. Cấp gió tươi trực tiếp
Sử dụng quạt và đường ống để cấp không khí ngoài trời vào khu vực sử dụng, có thể qua bộ lọc.
Ưu điểm là cấu hình đơn giản, nhưng cần đánh giá ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm ngoài trời đối với hệ thống điều hòa.
4.2. Hệ thống cấp gió tươi thu hồi nhiệt HRV/ERV
HRV (Heat Recovery Ventilation) tận dụng trao đổi nhiệt giữa dòng gió ngoài và dòng gió thải.
ERV (Energy Recovery Ventilation) có thể trao đổi cả nhiệt hiện và một phần năng lượng liên quan đến độ ẩm, tùy cấu tạo thiết bị.
Lợi ích: Giảm một phần tải xử lý không khí ngoài trời trong những điều kiện vận hành phù hợp.
Tuy nhiên, phải đánh giá tổn thất áp suất, hiệu suất thực tế, nguy cơ rò rỉ chéo giữa các dòng khí và khả năng vệ sinh, bảo trì.
4.3. Hệ thống cấp gió tươi có xử lý nhiệt ẩm
Sử dụng coil lạnh, DX hoặc thiết bị chuyên dụng để xử lý trạng thái gió ngoài trước khi cấp vào phòng.
Phương án này phù hợp với công trình có yêu cầu kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và tải gió ngoài rõ ràng.
4.4. Hệ thống DOAS
DOAS (Dedicated Outdoor Air System) là hệ thống xử lý gió ngoài chuyên dụng.
DOAS có thể phối hợp với VRV/VRF, FCU hoặc các hệ thống điều hòa khác, tùy phương án thiết kế.
Việc phân chia nhiệm vụ xử lý tải nhiệt hiện, tải ẩn giữa DOAS và hệ thống điều hòa phải được tính toán đồng bộ.
5. Chín lưu ý kỹ thuật quan trọng khi thiết kế hệ thống cấp gió tươi

Lưu ý 1: Tính đúng lưu lượng gió tươi
Lưu lượng phụ thuộc vào số người, diện tích, công năng và yêu cầu thông gió theo tiêu chuẩn áp dụng.
Với cách ước tính sơ bộ theo số người, có thể biểu diễn:
Q = N × q
Trong đó:
-
Q: Lưu lượng gió tươi (m³/h).
-
N: Số người sử dụng.
-
q: Suất gió tươi theo người (m³/h.người).
Đây chỉ là công thức ước tính theo người. Thiết kế chính thức có thể cần bổ sung thành phần theo diện tích, hiệu quả phân phối không khí và các yếu tố khác theo tiêu chuẩn áp dụng.
Ví dụ, nếu một phương án sơ bộ giả định 20 người và suất gió 30 m³/h.người thì lưu lượng tính theo người là 600 m³/h. Con số 30 m³/h.người trong ví dụ không phải định mức chung cho mọi công trình.
Sai lầm cần tránh: Áp dụng một suất gió cố định cho tất cả văn phòng, khách sạn, nhà xưởng và phòng họp.
Xem thêm :Vị Trí Lắp Đặt Dàn Lạnh VRV: 6 Quyết Định Kỹ Thuật
Lưu ý 2: Đánh giá đúng vị trí lấy gió ngoài trời
Cửa lấy gió không nên bố trí gần:
-
Đầu xả khí thải có nguy cơ tái tuần hoàn.
-
Khu vực xe cộ phát thải nhiều.
-
Nguồn mùi, khói hoặc bụi.
-
Những vị trí có nguy cơ nước mưa xâm nhập.
Kỹ sư cần đối chiếu cao độ, khoảng cách và điều kiện bố trí với tiêu chuẩn thiết kế áp dụng.
Lưu ý 3: Lựa chọn bộ lọc theo chất lượng không khí đầu vào
Bộ lọc cần đáp ứng yêu cầu về hiệu suất và tổn thất áp suất.
Cấp lọc cao không mặc nhiên là giải pháp phù hợp nhất nếu hệ thống quạt, không gian lắp đặt và chế độ bảo trì chưa đáp ứng.
Cần dự phòng điều kiện thay lọc và kiểm tra sự gia tăng tổn thất áp suất theo thời gian sử dụng.
Lưu ý 4: Tính toán tải nhiệt và tải ẩm gió ngoài
Đây là một trong những quyết định quan trọng đối với công trình tại Việt Nam.
Vào thời điểm nóng ẩm, không khí ngoài trời có thể mang theo lượng hơi nước đáng kể.
Nếu cấp trực tiếp mà không xem xét trạng thái không khí, hệ thống điều hòa có thể phải xử lý thêm cả tải nhiệt hiện và tải ẩn.
Việc đánh giá cần dựa trên trạng thái không khí ngoài trời, không khí trong phòng, lưu lượng và cấu hình thiết bị.
Không nên chỉ dựa vào nhiệt độ khô mà bỏ qua độ ẩm và enthalpy của không khí.
Lưu ý 5: Tính đúng kích thước ống gió và trở lực hệ thống
Đường ống phải được thiết kế theo lưu lượng và vận tốc phù hợp.
Các thành phần tổn thất áp suất gồm:
-
Đoạn ống thẳng.
-
Co, cút và phụ kiện chuyển tiếp.
-
Van điều chỉnh.
-
Bộ lọc.
-
Thiết bị trao đổi nhiệt.
-
Cửa gió và các phụ kiện liên quan.
Quạt phải đáp ứng lưu lượng yêu cầu tại điểm làm việc thực tế, không chỉ ở điều kiện thử nghiệm không có trở lực.
Lưu ý 6: Cân bằng gió cấp và gió hút thải
Lưu lượng cấp và hút quyết định đến chế độ áp suất của công trình.
Một số khu vực cần áp suất dương, trong khi khu vực phát sinh mùi hoặc chất ô nhiễm có thể cần áp suất âm so với không gian lân cận.
Các giá trị chênh lệch phải căn cứ công năng, yêu cầu vận hành và tiêu chuẩn áp dụng.
Không nên áp dụng cùng một tỷ lệ cấp – hút cho mọi khu vực.
Lưu ý 7: Kiểm soát rung, tiếng ồn và đọng sương
Hệ thống cần được kiểm soát tại:
-
Quạt và kết cấu treo đỡ.
-
Đường ống gió.
-
Cửa gió.
-
Các đoạn ống có vận tốc lớn.
-
Vị trí bảo ôn và lớp cản hơi.
Bề mặt đường ống lạnh có thể đọng sương khi nhiệt độ thấp hơn điểm sương của môi trường xung quanh.
Do đó, phải đánh giá cả chiều dày bảo ôn và tính liên tục của lớp cản hơi.
Lưu ý 8: Tích hợp điều khiển phù hợp với chế độ sử dụng
Hệ thống có thể điều khiển theo lịch vận hành, số người sử dụng, tín hiệu CO₂ hoặc trạng thái thiết bị khác.
Đối với công trình có BMS, kỹ sư có thể xem xét giám sát lưu lượng, trạng thái quạt, báo lỗi, điều kiện nhiệt ẩm và chênh áp lọc.
Tuy nhiên, cần bảo đảm lưu lượng gió tươi tối thiểu và yêu cầu an toàn khi điều chỉnh theo nhu cầu thực tế.
Lưu ý 9: Đo kiểm và cân bằng gió trước nghiệm thu
Hoàn thành lắp đặt không đồng nghĩa với việc hệ thống đã đáp ứng lưu lượng thiết kế.
Cần thực hiện công tác đo kiểm, điều chỉnh và cân bằng (TAB) theo yêu cầu dự án.
Các nội dung có thể gồm:
-
Đo lưu lượng tổng gió ngoài.
-
Đo lưu lượng tại các nhánh và cửa gió.
-
Kiểm tra trạng thái quạt, bộ lọc, van gió.
-
Kiểm tra chênh áp khi có yêu cầu.
-
Kiểm tra nhiệt độ, độ ẩm ở những vị trí cần thiết.
-
Ghi nhận thông số sau khi cân chỉnh.
Nguyên tắc HRT: Không chỉ kiểm tra thiết bị có hoạt động, mà phải xác nhận hệ thống cấp đúng lưu lượng theo yêu cầu.
Xem thêm:Quy Trình Thi Công HVAC: 9 Bước Kiểm Soát Chất Lượng
6. Những sai lầm thường gặp khi thiết kế và vận hành

Sai lầm 1: Cấp càng nhiều gió tươi càng tốt
Cấp thừa gió tươi có thể làm tăng tải nhiệt và tải ẩm, gây tiêu thụ năng lượng không cần thiết.
Sai lầm 2: Chỉ tính lưu lượng mà không tính cột áp
Quạt có thể không đáp ứng lưu lượng tại điểm làm việc nếu tổn thất áp suất lớn hơn dự kiến.
Sai lầm 3: Cấp gió tươi trực tiếp mà không xét tải ẩm
Trong điều kiện nóng ẩm, phương án này có thể gây khó khăn cho kiểm soát độ ẩm trong phòng.
Sai lầm 4: Bố trí cửa lấy gió gần nguồn ô nhiễm
Hệ thống có thể hút phải khí thải, bụi hoặc mùi từ khu vực xung quanh.
Sai lầm 5: Không phối hợp với hệ thống hút thải
Có thể làm sai lệch chế độ áp suất và hướng di chuyển không khí giữa các khu vực.
Sai lầm 6: Không đo kiểm sau thi công
Hệ thống vận hành nhưng lưu lượng tại các nhánh không được kiểm chứng theo thiết kế.
Xem thêm : Cách Chọn Công Suất Điều Hòa VRV: 7 Quyết Định Quan Trọng
7. Quy trình 6 bước triển khai hệ thống cấp gió tươi tại công trình

Bước 1: Khảo sát nhu cầu thông gió
Xác định công năng, mật độ sử dụng, đặc điểm hoạt động, nguồn ô nhiễm và điều kiện không khí ngoài trời.
Bước 2: Tính toán lưu lượng gió tươi
Lập bảng lưu lượng theo khu vực và đối chiếu yêu cầu tiêu chuẩn, nhiệm vụ thiết kế.
Bước 3: Lựa chọn giải pháp và thiết bị
Đánh giá các phương án cấp trực tiếp, xử lý nhiệt ẩm, thu hồi năng lượng hoặc DOAS.
Bước 4: Thiết kế và triển khai hệ thống
Thiết kế tuyến ống, lựa chọn quạt, bộ lọc, cửa gió, thiết bị xử lý và phương án điều khiển.
Phối hợp với kết cấu, điện, phòng cháy chữa cháy và các hạng mục M&E liên quan.
Bước 5: Kiểm tra và cân bằng gió
Thực hiện kiểm tra lắp đặt, đo lưu lượng, điều chỉnh hệ thống và đánh giá các thông số theo tiêu chí nghiệm thu.
Bước 6: Bàn giao và theo dõi vận hành
Hoàn thiện biên bản, bản vẽ hoàn công, hồ sơ thiết bị, hướng dẫn bảo trì và dữ liệu vận hành ban đầu.
Quy trình: Khảo sát → Tính toán → Lựa chọn giải pháp → Thi công → Đo kiểm → Bàn giao.
8. Hệ thống cấp gió tươi ứng dụng ở những công trình nào?
Văn phòng và tòa nhà thương mại
Nhu cầu được xác định theo công năng, mật độ người sử dụng, khu vực phòng họp và thời gian hoạt động.
Hệ thống có thể phối hợp với VRV/VRF hoặc AHU/FCU để đáp ứng đồng thời thông gió và tiện nghi nhiệt.
Khách sạn và khu nghỉ dưỡng
Các phòng nghỉ, hành lang, khu vực hội nghị và không gian công cộng có điều kiện sử dụng khác nhau.
Phương án cấp gió và hút thải cần được bố trí để hạn chế mùi lan truyền, kiểm soát độ ẩm và bảo đảm tính tiện nghi.
Trung tâm thương mại
Lưu lượng thông gió cần được xem xét theo số người, đặc điểm các khu vực và chế độ hoạt động thực tế.
Có thể tích hợp điều khiển theo nhu cầu khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Nhà xưởng và công trình công nghiệp
Cần phân biệt thông gió tiện nghi cho người lao động với thông gió phục vụ quy trình công nghệ.
Đối với nguồn phát thải đặc thù, hệ thống hút cục bộ và xử lý khí thải có thể là hạng mục bắt buộc theo yêu cầu riêng, không được thay thế chỉ bằng cấp gió tươi.
9. Tiêu chuẩn tham khảo khi thiết kế hệ thống cấp gió tươi
Các tài liệu kỹ thuật cần được xem xét gồm:
-
TCVN 5687:2024: Thông gió và điều hòa không khí – Yêu cầu thiết kế.
-
TCVN 13521:2022: Nhà ở và nhà công cộng – Các thông số chất lượng không khí trong nhà.
-
TCVN 13580:2023: Thông gió và điều hòa không khí – Yêu cầu chế tạo đường ống.
-
TCVN 13581:2023: Thông gió và điều hòa không khí – Yêu cầu lắp đặt đường ống và nghiệm thu hệ thống.
-
ASHRAE Standard 62.1: Thông gió và chất lượng không khí trong nhà chấp nhận được, với phạm vi áp dụng tương ứng.
Cần xác định bộ tiêu chuẩn thực sự áp dụng cho từng dự án, kể cả các quy chuẩn bắt buộc và những yêu cầu kỹ thuật chuyên ngành.
Đặc biệt, TCVN 5687:2024 có phạm vi áp dụng và các trường hợp loại trừ. Không nên sử dụng tiêu chuẩn này thay thế toàn bộ yêu cầu thông gió của những quy trình sản xuất công nghiệp đặc thù.
Xem thêm : Điều hòa trung tâm VRV
Xem thêm : Điều hòa trung tâm VRF
Xem thêm : Máy điều hòa Chiller
10. Kết luận: Cấp đúng gió tươi – Kiểm soát đúng hệ thống HVAC
Hệ thống cấp gió tươi không chỉ là giải pháp lắp thêm một quạt để đưa không khí bên ngoài vào công trình.
Một hệ thống được thiết kế và vận hành phù hợp phải giải quyết đồng thời các vấn đề:
Lưu lượng → Chất lượng không khí → Nhiệt độ → Độ ẩm → Áp suất → Năng lượng → Nghiệm thu.
Chỉ khi các yếu tố này được tính toán và kiểm tra đồng bộ, hệ thống mới có cơ sở để đáp ứng yêu cầu thông gió và vận hành của công trình.
HRT – Đúng từ đầu – Rõ đến cùng – Xanh bền vững.
Liên hệ tư vấn kỹ thuật HVAC
-
Công ty TNHH Điều Hòa Thông Gió HRT
-
Hotline: 0909.326.888
-
Email: CEO@hrt.com.vn
-
Website: https://hrt.com.vn
HRT – Hơi Thở Xanh Cho Mọi Công Trình.